Nhà gỗ và chuyện phòng cháy: bếp, điện, lối thoát và mấy việc làm được ngay
Bốn bài trước của mục này nói chuyện nên giữ nhà gỗ hay đổi sang nhà xây, cách bảo dưỡng chống mối và chống ẩm, cách sửa và thay cấu kiện mà vẫn giữ nét cũ, và cách dùng gầm sàn. Bài này nói rủi ro lớn nhất của loại nhà này, thứ mà một lần xảy ra là mất tất cả: cháy.
Nhà gỗ cháy nhanh hơn nhà xây rất nhiều, và ở vùng nhà cách xa nhau thì lực lượng chữa cháy cũng tới chậm hơn. Vì vậy phần phòng ngừa ở đây quan trọng hơn hẳn phần chữa.
Bếp: nguồn cháy số một
- Tách bếp ra khỏi khối nhà chính nếu được — nhiều nhà Nam Bộ vốn đã làm bếp riêng phía sau, và đó là cách bố trí có lý do thực tế.
- Khu vực quanh bếp lửa nên được ốp vật liệu không cháy, đừng để vách gỗ hoặc lá trần trụi ngay cạnh nguồn lửa.
- Không treo khăn, giẻ, đồ nhựa, bao bì gần bếp.
- Không rời bếp khi đang chiên rán. Cháy dầu thì tắt bếp và đậy nắp hoặc trùm khăn ẩm, tuyệt đối không đổ nước.
- Bếp củi và bếp than phải có nơi riêng, có chỗ hứng tro, và tro phải được dội nước cho tắt hẳn trước khi đổ — tro tưởng nguội mà vẫn còn than đỏ bên trong là nguyên nhân cháy rất hay gặp.
- Bình gas đặt nơi thoáng, kiểm dây và van định kỳ. Ngửi mùi gas thì khoá van, mở cửa, không bật công tắc và ra ngoài gọi người.
🔴 Điện: nguồn cháy số hai, và âm thầm hơn
- Dây điện phải đi trong ống, không chạy trần trên gỗ hay luồn qua khe vách.
- Không câu nối tạm bằng cách xoắn dây và quấn băng keo. Đây là kiểu đấu nối hay thấy ở nhà cũ và là chỗ phát nhiệt.
- Không cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào một ổ — ấm siêu tốc, bàn ủi, máy bơm.
- Cầu dao và thiết bị bảo vệ phải còn hoạt động; nhà cũ nhiều năm chưa thay thì nên nhờ thợ kiểm một lần.
- Ổ cắm, công tắc có vết ố vàng, khét, hoặc nóng khi sờ thì thay ngay, đừng đợi.
- Dây bị chuột cắn là chuyện thường ở nhà vườn — kiểm định kỳ những chỗ khuất, nhất là trên trần và trong gầm sàn.
Mùi khét nhẹ mà không tìm ra nguồn là dấu hiệu phải cắt điện khu vực đó và gọi thợ, không phải dấu hiệu để bỏ qua.
Lối thoát: nghĩ trước khi cần
- Mỗi khu ngủ nên có ít nhất hai đường ra, và mọi người trong nhà đều biết.
- Cửa sổ có song sắt hoặc lưới thì phải có ít nhất một ô mở được từ bên trong, và chìa hoặc chốt để ngay chỗ đó.
- Không chất đồ chắn lối đi, nhất là trong nhà sàn nơi cầu thang thường hẹp.
- Đèn pin để ở chỗ cố định mỗi phòng — cháy thường kèm mất điện và khói làm tối rất nhanh.
- Hẹn trước một điểm tập trung ngoài sân để đếm đủ người.
- Tập thử một lần với cả nhà, nhất là nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Người ta phản ứng theo cái đã làm quen, không theo cái đã nghe kể.
Dụng cụ và nước
- Một bình chữa cháy còn hạn, đặt gần bếp và gần lối ra, và cả nhà biết cách dùng.
- Nhà vườn có sẵn nguồn nước thì nên có vòi đủ dài và một thùng nước để gần bếp.
- Xô cát cũng hữu ích với đám cháy nhỏ ở khu bếp củi.
- Số điện thoại cần gọi dán ở chỗ dễ thấy, vì lúc hoảng người ta không nhớ nổi.
Gầm sàn và chung quanh nhà
Gầm sàn hay được dùng làm kho, và đó là nơi tích rơm rạ, củi, xăng dầu cho máy nổ, đồ nhựa cũ. Đây là một kho chất cháy nằm ngay dưới sàn nhà ở.
- Không cất xăng dầu, bình gas dự phòng dưới gầm sàn hoặc trong nhà.
- Củi và rơm nên để cách nhà một khoảng, không dựa vào vách.
- Dọn lá khô, cỏ khô quanh chân nhà vào mùa khô.
- Không đốt rác, đốt đồng gần nhà trong ngày có gió.
Bài về gầm sàn trong mục này nói kỹ hơn cách dùng chỗ đó cho hợp lý.
Vật liệu và sửa chữa
Khi sửa nhà, đây là dịp cải thiện mà không phải làm lại từ đầu: dùng vật liệu chống cháy cho khu bếp, đi lại toàn bộ hệ điện trong ống, thay các đoạn dây cũ, và tách bếp nếu trước đây nó nằm trong khối nhà chính.
Với những việc lớn hơn — thay cấu kiện chịu lực, mở thêm lối thoát — hãy hỏi thợ có nghề, như bài về sửa nhà gỗ trong mục này đã nói.
Nói gọn lại
Với nhà gỗ, phòng cháy là việc quan trọng hơn mọi việc bảo dưỡng khác. Tách bếp và giữ khu bếp sạch chất cháy, đi điện trong ống và thay ngay ổ cắm có dấu hiệu khét, giữ hai đường thoát cho mỗi khu ngủ, và dọn chất cháy quanh nhà. Một buổi làm mấy việc này đổi lại là cả căn nhà mà nhiều đời trong gia đình đã dựng lên.