Cúp điện ngày nắng: chuẩn bị trước cho nhà, cho tủ lạnh và cho người trong nhà
Bốn bài trước của mục này nói cách làm mát nhà mà không dựa hết vào máy lạnh, cách dùng máy lạnh và quạt cho hiệu quả, cách làm ngoài nắng cho an toàn, và chuyện mái với trần là chỗ nhiệt vào nhà nhiều nhất. Bài này nói một tình huống rất quen ở vùng nắng quanh năm: mất điện đúng vào giữa ngày nóng.
Chuẩn bị trước thì đây chỉ là một buổi bất tiện. Không chuẩn bị thì nó thành một ngày mệt mỏi cộng thêm một tủ lạnh đầy đồ phải bỏ.
Giữ nhà mát khi không có điện
- Đóng cửa và kéo rèm ở mặt hứng nắng ngay từ sáng. Chặn nhiệt vào còn dễ hơn nhiều so với đuổi nhiệt ra.
- Mở thoáng vào lúc trời mát — sáng sớm và sau khi mặt trời lặn — để đổi không khí.
- Tạo luồng gió xuyên nhà: mở hai cửa đối nhau, dù chỉ là hai khe nhỏ. Gió cần cả đường vào lẫn đường ra.
- Dồn cả nhà về phòng mát nhất thay vì mỗi người một phòng — thường là phòng không hứng nắng chiều và có mặt thoáng.
- Quạt tích điện hoặc quạt nhỏ chạy pin là món đáng có sẵn trong nhà ở vùng hay cúp điện.
- Lau người bằng khăn ẩm, uống nước đều — cơ thể mát thì cảm giác chịu nóng khác hẳn.
Tủ lạnh: quy tắc quan trọng nhất là đừng mở
Tủ đóng kín giữ lạnh được khá lâu, nhưng mỗi lần mở cửa là mất một phần đáng kể. Vài việc nên làm:
- Không mở tủ trừ khi thật cần, và khi mở thì biết trước mình lấy gì.
- Chuẩn bị sẵn vài chai nước đông đá trong ngăn đông; chúng giữ lạnh cho cả tủ khi mất điện và cũng là nước uống mát sau đó.
- Gom đồ lại gần nhau trong ngăn — khối lạnh lớn giữ nhiệt độ lâu hơn nhiều món rời rạc.
- Cúp điện dài thì ưu tiên ăn trước những món dễ hỏng, và nghĩ tới việc nấu chín để dùng trong ngày.
- Khi có điện lại, đừng vội kết luận đồ vẫn ổn. Thực phẩm dễ hỏng đã ở ngoài vùng lạnh quá lâu thì nên bỏ. Món có mùi lạ, nhớt, đổi màu thì bỏ chắc chắn — ngờ thì bỏ.
🔴 Máy phát điện: mấy điều không được sai
- Chỉ đặt ngoài trời, nơi thoáng, cách xa cửa sổ và cửa ra vào. Không bao giờ đặt trong nhà, trong nhà xe, dưới mái hiên kín hay gần lỗ thông gió. Khí thải gây ngộ độc rất nhanh và không có mùi cảnh báo rõ.
- Không đấu ngược máy phát vào ổ điện trong nhà. Việc này nguy hiểm cho cả người trong nhà lẫn người đang sửa điện ngoài lưới.
- Đổ nhiên liệu khi máy đã tắt và nguội, không đổ khi máy đang chạy.
- Cất nhiên liệu ở nơi thoáng, xa nguồn nhiệt và xa tầm trẻ em.
- Không dùng máy phát trong lúc trời mưa mà không có che chắn phù hợp, và tay phải khô khi thao tác.
Với nhà không có máy phát, một bộ pin dự phòng và đèn pin thường đủ cho những lần cúp điện ngắn, và an toàn hơn nhiều.
Ánh sáng và thiết bị
- Đèn pin và đèn tích điện tốt hơn nến, nhất là nhà có trẻ nhỏ. Nếu dùng nến thì đặt trên đế vững, xa rèm và giấy, và không bao giờ để cháy khi không có người.
- Sạc đầy điện thoại và pin dự phòng khi biết trước lịch cúp.
- Rút phích các thiết bị lớn trong lúc mất điện, cắm lại sau khi điện ổn định — điện vào lại đôi khi chập chờn và dễ hại thiết bị.
- Thiết bị từng ngấm nước hoặc có dấu hiệu khét thì không cắm thử.
Người cần được để mắt
Nóng cộng mất điện là lúc dễ xảy ra chuyện với ba nhóm: người lớn tuổi, trẻ nhỏ, và người có bệnh nền. Hãy để ý các dấu hiệu của say nắng và mất nước — chóng mặt, buồn nôn, da nóng đỏ, lú lẫn, ngừng ra mồ hôi dù rất nóng.
Gặp các dấu hiệu đó thì đưa người vào chỗ mát, làm mát bằng khăn ẩm, cho uống nước nếu còn tỉnh táo, và gọi cấp cứu nếu người bệnh lơ mơ, không tỉnh hoặc không đỡ. Đây là tình huống y tế, không phải chuyện chịu đựng cho qua.
Người có thiết bị y tế chạy điện tại nhà thì phải có phương án dự phòng và nên hỏi trước cơ sở y tế đang theo dõi mình.
Chuẩn bị sẵn một giỏ đồ
Gom một chỗ cố định: đèn pin và pin, pin sạc dự phòng, quạt cầm tay, nước uống, ít đồ ăn không cần nấu, thuốc đang dùng, và một bản danh sách số điện thoại cần gọi. Kiểm lại mỗi vài tháng xem pin còn không.
Nói gọn lại
Chặn nắng từ sáng, mở thoáng lúc trời mát, dồn cả nhà về phòng mát nhất, và đừng mở tủ lạnh. Với máy phát điện thì chỉ một quy tắc cần nhớ trên hết: luôn đặt ngoài trời thoáng. Và trong ngày nóng mất điện, người trong nhà mới là thứ cần để mắt nhất — nhất là người già, trẻ nhỏ và người đang có bệnh.