Đi lại bằng xuồng ghe: mấy điều an toàn cơ bản cho nhà ở vùng sông rạch
Bốn bài trước của mục này nói chuyện sống cạnh nước với bến bãi và những việc phải làm đều, an toàn nước cho trẻ nhỏ, làm bến nước và cầu ao cho chắc và sạch, cùng chuyện nước mặn và nước sinh hoạt. Bài này nói về phương tiện mà nhiều nhà vùng sông rạch dùng mỗi ngày: xuồng, ghe.
Vì nó quá quen thuộc nên người ta ít khi nghĩ về an toàn, giống như chuyện đi xe máy trong phố. Nhưng dưới nước thì một sơ suất không có chỗ để sửa sai.
🔴 Áo phao: chuyện đáng nói trước tất cả
- Trẻ nhỏ phải mặc áo phao mỗi lần lên xuồng, không có ngoại lệ, kể cả khi đi rất gần và nước rất cạn.
- Người lớn không biết bơi cũng vậy.
- Áo phao phải vừa cỡ — áo người lớn mặc cho trẻ nhỏ thì trẻ có thể tuột ra khỏi áo khi rơi xuống nước.
- Kiểm định kỳ: dây đai còn chắc, khoá còn cài được, áo không mục.
- Để áo phao ở chỗ dễ lấy trên xuồng, không cất dưới đáy khoang hoặc để trong nhà.
Biết bơi là một lợi thế lớn, nhưng nó không thay được áo phao — người ngã xuống nước thường bị va đập, bị lạnh, hoặc vướng quần áo, và khi đó khả năng bơi giảm rất nhiều.
Chở người và chở hàng
- Đừng chở quá sức xuồng. Xuồng đầy tới sát mép là chỉ cần một con sóng nhỏ cũng tràn nước.
- Phân bố đều — dồn người hay hàng về một bên làm xuồng nghiêng và mất cân bằng.
- Ngồi xuống, không đứng khi xuồng đang chạy; không đổi chỗ giữa chừng.
- Hàng nặng để thấp, buộc lại nếu đường xa.
- Khi có sóng từ ghe lớn chạy qua, giảm tốc và hướng mũi cắt sóng thay vì để sóng đánh ngang hông.
Đi đêm và đi trong thời tiết xấu
- Có đèn chiếu sáng và một đèn pin dự phòng; xuồng không đèn đi đêm là rủi ro cho cả mình lẫn người khác.
- Đi chậm hơn ban ngày, nhất là ở đoạn nhiều lục bình, cọc, hoặc chỗ neo đậu.
- Trời mưa to, gió lớn hay nước chảy xiết thì hoãn lại. Không có chuyến đi nào quan trọng tới mức đó.
- Báo cho người nhà biết đi đâu, chừng nào về — việc nhỏ nhưng quan trọng khi có sự cố.
- Mang theo điện thoại trong túi chống nước.
Xuồng máy: bảo dưỡng và mấy thói quen
- Kiểm máy, nhiên liệu và dây giật trước mỗi chuyến đi xa.
- Cất xăng ở nơi thoáng, xa nguồn nhiệt và xa tầm trẻ em; đổ nhiên liệu khi máy đã tắt.
- Không để chân tay gần chân vịt khi máy đang nổ; tắt máy trước khi lên xuống.
- Học cách tắt máy khẩn cấp, và cho mọi người trong nhà biết.
- Không điều khiển xuồng sau khi uống rượu bia — dưới nước thì hậu quả còn nặng hơn trên đường.
Trẻ nhỏ và người lớn tuổi
- Trẻ luôn có người lớn ngồi kèm, không để trẻ tự leo lên xuống xuồng.
- Dạy trẻ ngồi yên, không thò tay khoát nước, không chồm ra mạn.
- Người lớn tuổi cần chỗ bám chắc khi lên xuống, và bến phải có bậc hoặc tay vịn — bài về bến nước và cầu ao trong mục này đã nói.
- Lên xuống là lúc dễ ngã nhất, không phải lúc đang chạy. Giữ xuồng cố định và cho từng người lên một.
Khi có người rơi xuống nước
Vài điều nên biết trước, vì lúc đó không ai kịp suy nghĩ:
- Gọi to để có thêm người biết, và giữ mắt nhìn theo người dưới nước.
- Ném phao, cây sào, can nhựa hoặc thứ nổi được cho họ bám thay vì nhảy xuống ngay. Rất nhiều tai nạn xảy ra với chính người xuống cứu.
- Tắt máy xuồng nếu người rơi gần chân vịt.
- Sau khi đưa lên bờ, nếu người đó bất tỉnh hoặc khó thở thì gọi cấp cứu ngay và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế qua điện thoại.
- Kể cả khi người đó có vẻ đã ổn, vẫn nên đi khám nếu đã sặc nước.
Nếu nhà bạn ở sát sông rạch, việc cho cả nhà học bơi và học vài kỹ năng cứu hộ cơ bản là khoản đầu tư đáng giá nhất. Nhiều nơi có lớp dạy bơi cho trẻ — hãy hỏi ở địa phương.
Nói gọn lại
Áo phao vừa cỡ cho trẻ và cho người không biết bơi, không chở quá tải, ngồi yên khi xuồng chạy, có đèn khi đi đêm, và hoãn chuyến khi thời tiết xấu. Khi có người rơi xuống nước thì ném thứ nổi được cho họ bám trước khi nghĩ tới việc nhảy xuống. Sống cạnh nước là chuyện quen thuộc, nhưng chính sự quen thuộc mới hay làm người ta chủ quan.