An toàn nước cho trẻ nhỏ ở vùng sông rạch
Bài trước nói chuyện sống cạnh nước nói chung. Bài này nói việc quan trọng nhất trong đó: giữ an toàn cho trẻ nhỏ.
Ở vùng nhiều kênh rạch, đây là chuyện không thể làm qua loa — và cách hiệu quả không phải một biện pháp, mà là nhiều lớp xếp chồng lên nhau.
Vì sao phải nhiều lớp
Bất cứ lớp bảo vệ nào cũng có lúc hở: người lớn quay đi một phút, cổng quên đóng, trẻ tự mở được cửa. Nhiều lớp thì một lớp hỏng vẫn còn lớp khác.
Lớp một: rào chắn vật lý
- Rào ngăn giữa nhà và mé nước, cao và không leo được — không có thanh ngang làm bậc.
- Cổng tự đóng và chốt cao ngoài tầm với của trẻ.
- Khe hở nhỏ, đủ hẹp để trẻ không chui lọt.
- Bến và cầu ván có tay vịn, mặt chống trơn, và ván chắc — kiểm định kỳ vì gỗ ngâm nước mục nhanh.
- Khóa lối ra bến khi không dùng.
Rào là lớp bền nhất vì nó không phụ thuộc vào việc ai đó có nhớ hay không.
Lớp hai: trông giữ
- Chỉ định rõ ai trông khi có nhiều người lớn — chuyện tưởng người kia đang trông là tình huống nguy hiểm phổ biến.
- Trong tầm mắt và tầm tay với trẻ nhỏ ở gần nước, không phải chỉ trong tầm mắt.
- Đặt điện thoại xuống khi đang trông — mất tập trung vài phút là đủ.
- Giờ nguy hiểm nhất là lúc chuyển tiếp: khách tới, dọn cơm, cả nhà đang bận. Ai cũng nghĩ có người khác để mắt.
Lớp ba: kỹ năng cho trẻ
- Học bơi — cho trẻ học sớm, ở lớp có người dạy đàng hoàng.
- Dạy cách xử khi rơi xuống nước: bình tĩnh, nổi, gọi người — quan trọng không kém bơi giỏi.
- Dạy không xuống nước một mình, và không tự ý ra bến.
- Nói rõ nguy hiểm của bèo, lục bình, dòng chảy — chỗ nhìn êm không có nghĩa là an toàn.
Cần nói thẳng: biết bơi không thay được các lớp khác. Trẻ biết bơi vẫn cần rào, vẫn cần người trông, vẫn cần áo phao khi đi ghe.
Lớp bốn: áo phao
- Mặc khi đi ghe, đi đò — mọi chuyến, kể cả chuyến ngắn.
- Vừa cỡ — áo rộng thì tuột khỏi người khi xuống nước.
- Cài đủ dây, nhất là dây đũng nếu áo có.
- Để sẵn ở chỗ dễ lấy, không cất trong tủ khóa.
- Người lớn mặc trước — trẻ làm theo cái chúng thấy, không theo cái được dặn.
Nước quanh nhà, không chỉ ngoài sông
Điều nhiều người bất ngờ: trẻ rất nhỏ có thể gặp nguy ở mực nước rất cạn, ngay trong nhà.
- Lu, khạp, thùng chứa nước — đậy nắp chắc, không chỉ che hờ.
- Xô nước — đổ ngay sau khi dùng, không để lại.
- Bồn tắm, chậu giặt — xả hết nước khi xong.
- Bể cá, hòn non bộ, ao nhỏ trong sân — che hoặc rào.
- Hố, mương, vũng đọng sau mưa quanh nhà.
Điểm một là việc nên làm ngay hôm nay ở nhà có trẻ tập đi.
Khi có chuyện
- Biết trước số gọi cấp cứu và cơ sở y tế gần nhất, dán ở chỗ dễ thấy.
- Người lớn trong nhà nên học sơ cấp cứu — nhiều nơi có lớp ngắn, và đây là kỹ năng đáng học.
- Bài viết này không thay được hướng dẫn y tế; nên học từ lớp có người dạy.
- Có sào hoặc phao gần bến để với cho người dưới nước mà không phải nhảy xuống.
Nói với hàng xóm
Ở vùng sông nước, trẻ chạy sang nhà nhau là chuyện thường. Nên các nhà cùng thống nhất: rào ở đâu, khóa lối nào, ai để mắt lúc trẻ chơi chung.
Đây cũng là lớp bảo vệ, và ở khu dân cư thì nó là lớp mạnh — nhiều người cùng để mắt thì ít có phút nào không ai nhìn.
Khi trẻ lớn hơn và tự đi lại
Rào và trông giữ hợp với trẻ nhỏ. Với trẻ đã đi học và tự chạy quanh xóm thì phải chuyển sang cách khác:
- Thống nhất chỗ được chơi và chỗ không, nói rõ vì sao chứ không chỉ cấm — trẻ hiểu lý do thì nhớ lâu hơn.
- Quy ước báo trước khi ra khỏi nhà: đi đâu, với ai, khi nào về.
- Dạy nhận biết chỗ nguy hiểm: mé nước lở, chỗ nước xoáy, bèo che mặt nước, cầu ván mục.
- Dạy cách gọi người lớn khi thấy bạn gặp nguy, và không tự nhảy xuống cứu — đây là điều phải nói rõ, vì trẻ cứu trẻ là tình huống thường dẫn tới hai người gặp nạn.
Điểm cuối nên nhắc lại nhiều lần, và nên dạy kèm cách thay thế: gọi to, chạy tìm người lớn, đưa sào hoặc vật nổi từ trên bờ.